الشيخ محمد تقي بهجت

456

جامع المسائل ( فارسي )

واجب نمىشود اجابت بر ديگرى ، بلكه مىتواند يا بايد ازالهء رنگ جامه مثلًا نمايد با تأديه يا اخذ ارش نقصان جامه اگر باشد ؛ و احتياط در صورت عدم غرض عقلايى و ارادهء عناد و تشهّى محض ، رعايت بشود . بقاء جامه با رنگ آن با رضاى مالك و غاصب و در صورت بقاء جامه با رنگ آن با رضاى هر دو : اگر قيمت هيچ كدام از جامه و رنگ آن تغييرى در قيمت واقع نشود ، شريك مىشوند و حاصل براى هر دو است به نسبت قيمت هر كدام ؛ و اگر زيادتى در قيمت هر دو بود ، در زائد شريك مىشوند بالسويه در صورت مساوات زيادتى قيمت در هر دو ؛ و اگر ناقص شد قيمت هر دو ، نقص بر هر دو واقع مىشود بالسويه در صورت مساوات نقصان ؛ و اگر زيادتى در يكى از آن دو به حسب قيمت باشد ، حاصل ، مخصوص زائد در قيمت است . و تشخيص قيمت رنگ كردن جامه به ملاحظهء قيمت آن چه با آن رنگ مىشود و مدت زمانىِ انجام اين عمل است . حصول نقصان در قيمت جامه و در قيمت صبغ و اگر نقصان قيمت جامه به سبب صبغ باشد ، بر غاصب است ارش نقصان يا ازاله آن يا ارش نقص ثوب به سبب ازاله ، مگر آن كه رضاى مالك ثوب به بقاء صبغ بدون تضمين نقص باشد ، و آن چه در صبغ از نقص قيمت حاصل بشود مالك ثوب ، ضامن نيست ، چه آن كه ازاله بشود يا باقى باشد با رضاى مالك ثوب يا بدون رضاى او . اگر جامه فروخته شد با رنگى كه با آن است و در قيمت صبغ نقصانى واقع شد در فروختن ، غاصب استحقاق مقابل صبغ را ندارد مگر بعد از اكمال قيمت جامه و آن چه در مقابل آن است . و اگر جامه هم با نقص از قيمت خود فروخته شد ، بر غاصب است اتمام قيمت كه ضامن نقص آن بوده در صورتى كه با همان قيمت فروخته مىشود . اگر متخالف شد قيمت جامه و صبغ به حسب زياده و نقصان قيمت سوقيّه ، مثل اين كه هر كدام قيمت آن پنج درهم بود و مجموع ده درهم بود ، و تغيير پيدا شد ، جامه